Ontheffing en vrijstelling

Wat is het verschil?

Simpel gezegd: een vrijstelling krijg je meestal omdat je al iets hebt gehaald of laten zien, bijvoorbeeld een diploma. Een ontheffing krijg je meestal omdat je de examens niet kunt halen, bijvoorbeeld door een ernstige ziekte.

Een vrijstelling of een ontheffing kan gelden voor een deel van de examens, of voor alle examens. In Mijn Inburgering zie je welke examens jij moet doen.

Je kunt alleen een vrijstelling of een ontheffing krijgen als je verplicht moet inburgeren. Je hebt daarover een brief van DUO gekregen.

Vrijstelling

Je krijgt misschien een vrijstelling als:

• je een diploma hebt van een opleiding in het Nederlands, bijvoorbeeld vmbo, havo, vwo of mbo niveau 2 of hoger. Dan hoef je misschien helemaal geen examen te doen.
• je al een of meer onderdelen van het staatsexamen Nt2 hebt gehaald. Die examens hoef je dan niet meer te doen.
• je 10 jaar of langer in Nederland woont, hier minstens 5 jaar hebt gewerkt en je Nederlands goed genoeg is. DUO nodigt je dan uit voor een gesprek. Onder de Wet inburgering 2013 heet dit een ontheffing.

Een vrijstelling vraag je meestal aan met een formulier van DUO. Je stuurt het met je papieren per post. Onder de Wet inburgering 2021 hoef je een vrijstelling voor onderdelen van het staatsexamen Nt2 niet aan te vragen, als je ze hebt gehaald op het niveau van je PIP of hoger.

Ontheffing

Ontheffing betekent dat je een examen niet hoeft te doen, of dat je helemaal geen examens meer hoeft te doen. Je krijgt misschien een ontheffing als:

• je een ernstige ziekte of beperking hebt, en je daardoor niet binnen 5 jaar of helemaal niet kunt inburgeren. Een dokter van Argonaut onderzoekt je. Daarna beslist DUO.
• je door een heel bijzondere persoonlijke situatie niet kunt inburgeren, en die situatie niet meer verandert. Je moet wel je best hebben gedaan om Nederlands te leren. Dit heet ontheffing BIO (bijzondere individuele omstandigheden).
• je onder de Wet inburgering 2013 al veel uren cursus hebt gevolgd en vaak examen hebt gedaan. Dit heet ontheffing AGI (aantoonbaar geleverde inspanningen).

Is je ziekte niet blijvend? Vraag dan extra tijd aan in plaats van een ontheffing.

Hoe vraag je het aan?

• Een ontheffing bij ziekte vraag je aan in Mijn Inburgering, bij 'Digitale formulieren'. Kun je niet inloggen? Dan gebruik je een formulier. Stuur geen medische papieren mee. Die neem je mee naar de dokter van Argonaut.
• De aanvraag van een ontheffing bij ziekte kost geld. Dat geld kun je niet lenen. Krijg je de ontheffing? Dan betaalt DUO het geld terug.
• Voor een ontheffing BIO beantwoord je een paar vragen op inburgeren.nl.
• Voor een vrijstelling en voor een ontheffing AGI stuur je een formulier per post naar DUO. DUO beslist.

Kun je het examen wel doen, maar niet op de gewone manier? Dan kun je ook een aangepast examen aanvragen.

Wil je later Nederlander worden?

Een vrijstelling of een ontheffing van DUO is niet altijd genoeg om Nederlander te worden (naturalisatie) of om een sterkere verblijfsvergunning te krijgen. Een ontheffing BIO onder de Wet inburgering 2021 is niet genoeg voor naturalisatie.

Laat je vrijstelling of ontheffing aan de gemeente zien. De gemeente weet of je toch kunt naturaliseren. Voor een sterkere verblijfsvergunning beslist de IND.

Officiële oefenexamens

Op inburgeren.nl staan alle situaties waarin je minder of geen examens hoeft te doen, met de voorwaarden en de formulieren.

• Minder of geen examens op inburgeren.nl (opent in een nieuw tabblad)